• Autoritatea aginte eskubidea da, obeditua izatekoa, beste pertsona batzuei eragingo dien erabakiak hartzeko eskubidea.

• Erantzukizunak asignatu zaion lana egiteko derrigorra suposatzen du.

• Autoridadearen delegazioa subordinatu bati tarea bat esleitzean datza; lan hori egin dezan askatasuna eta autoritatea ematen dio eta kontrolatu egingo du, ea ondo betetzen duen.

• Zuzendaritzaren muga, Kontrol muga deritzona, Zuzendaritzaren pean dagoen jende multzoa da.

  • Zenbaitetan hau da departamentuak egiteko arrazoia.

  • Muga hobezina ezartzerakoan hainbat faktore hartu behar dira kontuan: baliabideak, subordinatuen ezagutza maila, sortuko duen lan administratiboa, zuzendariaren gaitasuna eta pertsonen arteko komunikazioen efikazia.

     

    Planifikazio funtzioa

    4.4. Planifikazioa

    - Planifikazioa zuzendaritzaren beste funtzio guztien aurretik dago. Antolaketa, kudeaketa edo kontrola ezin dira eraginkorrak izan ez badago plan orokor bat.

    - Planak erreflexio bat suposatzen du, lortu beharreko helburu batzuk, lortzeko behar ditugun baliabideak, horra iristeko eman beharreko pausuak, konprobazioa eta kontrola.

     

    Epe motzeko planak eta epe luzeko planak daude.

    Epe motzeko planak: Urtebete baino denbora motzagorako. 

    •         Zenbait autorek planifikazio taktikoa deritzo.

    •         Normalean epe motzeko planak epe luzekoen barnean txertatuta daude. 

    •         Horrela ez balitz, ez luke zentzurik edukiko.

    Epe luzeko planak: Urtebete baino denbora luzegorako. 

    •         Normalean 3 eta 5 urteko tartean.

    •         Ohikoena planifikazio estrategikoa da eta hurrengo ekintzak barneratzen ditu:

                                       1. Enpresak duen helburu printzipala erabaki.

                                       2. Enpresaren ingurua analizatu.

                                       3. Enpresa barneko puntu garrantzitsuenak eta ahulenak analizatu.

                                       4. 5 urtera lortu beharreko helburuak finkatu.

                                       5. Helburuak lortzeko behar diren estrategiak garatu.

    Epe luzeko planen elementuak: Politikak, Helburuak, Estrategiak eta Aurrekontuak

    Diseinuan, helburuak azalduko dira alde batetik eta estrategiak bestetik.  Ondo koordinatu behar dira bi alderdiak.

    •         Enpresa Plana: Hemendik hasten da dena; 3 urterako izan ohi da gutxienez eta oso globala izaten da, bai diseinuan agertzen diren helburu eta bai estrategiatan.

    •         Ondoren Plan Estrategikoa, Hemen Enpresa Planean ateratzen dena betetzeko egingo duguna jartzen da. Forma ekonomiko eta administratiboa eman nahi dio plan zuzendariari: Inbertsioen kuantifikazioa, epe luzerako behar finantzarioak, oreka finantzarioaren azterketa., Gainera, epe ertain eta luzerako plan funtzionalak ezarriko dira.

    •         Bukaeran Plan Operatiboa edo Urteko Gestio Plana ezarriko da eta hortik markatuko ditugu aurrekontuak.

     

    

     

    Antolakuntza funtzioa

    4.5. Antolaketa

    ·        Antolaketak helburuen lorpena ahalbidetzen du.

    ·        Edozein enpresak, txikia edo handia izan, antolaketa bat behar du.

    ·        Enpresa bat gaizki antolatuta dagoela esango dugu helburuak gurutzatzen direnean, departamentuak tira-biraka ari direnean beti, funtzio batzuk ez direnean inorenak…

    ·        Ondo antolatutako enpresa batean inor ez da ezinbesteko.

     

    4.6. Departamentazioa

    - Lana behin eta berriro zatitzean datza.  Honi deritzo departamentazioa eta zatidura hauek dira antolaketa unitateak edo departamentuak.

    - Garrantzitsuenak hurrengoak dira:

    o      Funtzioen araberako departamentuak: 

    §         Produkzioa, marketing-a, finantzak, gizabaliabideak.

    o      Lurraldeen araberako departamentuak:

    - Hau marketing departamentuetan maiz gertatzen da.

    - Salmenta leku ezberdinetan egin behar duenean efikazia gehiago lortuko du bere lana leku ezberdin horien arabera banatzen badu.

    - Departamentu bakoitzari arduradun egoki bat jarriko zaio.

    - Oso territorio zabala balitz, zati txikiagoak ere egin ditzakegu eta antolaketa unitate txikiagoak izendatu.

    o      Produktuen araberako departamentuak:

    - Enpresa batek produktu ezberdinak ekoizten dituenean (adibidez, elikadura produktuak, Produktu kimikoak eta Produktu farmaeutikoak).

    o      Prozesuen araberako departamentazioa: 

    -Prozesua kontinuoa izanda ere, fase ezberdinak pasatzen ditu eta horren arabera antola dezakegu.

    o Kliente eta banaketa kanalen araberako departamentazioa

    -  Adibidez, farmazietan, perfumerietan…

    ·        Normalean enpresek departamentazio konbinatua erabili ohi dute. 

    

     

    4.7. Lanaren antolakuntza zientifikoa

    1) Administrazio Zientifikoa: Taylor

    ·        Pentsilvanian jaio zen.

    ·        Taylorismoaren sortzaile kontsideratzen da eta industria ekoizpena aztertzen du:

    o Lana arrazionalizatu nahi du, hau da, denbora hilak kendu eta langile bakoitzak egin behar dituen behar-beharrezko mugimenduak markatu, honela ekoizpena handitzeko.

    o Langileak ez du sormenerako eta inprobisaziorako aukerarik eta aurrez zehaztuta dagoena egin behar du soilik.

    o Langileak sustatu nahian, errendimenduan oinarritutako soldatak ezartzen dira.

    o Beraz, ekoizpen gastuak murrizteko hurrengo neurriak hartuko dira:

    -  Kargu eta lanen analisia eta diseinua.

    - Funtzioen espezializazioa.

    - Erantzukizunen dezentralizazioa.

    - Lanaren arrazionalizazioa, aisialdi denborak kenduz.

    - Soldata pizgarriak.

    - Kontrola eta gainbegiraketa.

    ·  Hasieran Taylorismoak oso harrera ona izan zuen, baina denborak aurrera egin ahala, sistema ahultzen hasi zen, gehienbat langileen atsekabearengatik. Hauek, sindikatuaren bidez, protesta egiten zuten lanaren monotoniagatik, nekatu eta aspertu egiten baitziren.

     

    2) Funtzio adminsitratiboak: Fayol

    ·        Autore frantses hau ere lanaren antolakuntza sistema bat sortu nahian aritu zen

    o       Egitura hierarkizatu baten beharra azpimarratzen du, hau da, pertsona bakoitza nagusi bakar baten pean egotea.

    o       Bere ustez funtzio garrantzitsuena administratiboa zen, honen menpe baitaude enpresaren beste funtzio guztiak.

    o       Hartu  beharreko neurriak:

    - Lanaren banaketa.

    - Ondo definitutako hierarkia.

    - Aginte eta zuzendaritza unitatea.

    - Ordainketa zuzena eta egokia.

    - Aginte eta erantzukizunen arteko oreka.

     

    3) Giza erlazioen eskola: Mayo

    ·        Taylorismoari egindako kritikatik abiatuta, honen puntu ahulak (lanaren monotonia, langileen aspertzea) konpontzeko metodo batzuk bilatzen saiatu ziren.

    ·         Mayoren helburua lana atseginagoa bihurtzea zen eta horretarako giza erlazioak duten garrantzia azpimarratu zuen.

    ·        Material elektrikoko planta bat zuen eta bertan konprobatu zuen langileen errendimendua handitu egiten zela giro-musika jarriz gero, atsedenaldiak egiten baziren edo langileei bere lanaren garrantzia azaltzen bazitzaien.

    ·        Ondorioak:

    o       Pizgarri sozial eta materialez gain, badira beste era bateko pizgarriak.

    o       Nahitaezkoa da enpresak arreta gehiago eskaintzea langileei…Langilea emozionalki asetua egon behar du eta, horrela, bere ekoizpenean  eragin positiboa izango du.

    o       Gizakia ezin da makina bat bezala programatu.

     

    4) Teoria humanista: Maslowen teoria

    ·        Giza beharrak progresiboki asetu behar diren 5 kategoriatan banatu ziren. Behar hauek motibazio iturria osatzen dute eta desagertzen joaten dira asetzen doazen heinean.

    ·        Maslowen Piramidea.

    

     

     

    4.8. Antolaketa egiteko ereduak

    1) Eredu lineal edo hierarkikoa

    

     

    2) Eredu funtzionala

    

     

    3) Zer da Staff-a?

    ·        Enpresaren elementuen arteko komunikazio era bat da, erlazionatzeko era bat. Espezialisten (aholkulari edo abokatu plantila baten) aholkuak jasotzen ditu. Departamentu honek laguntzeko balio du, baina ez du inongo autoritaterik antolakuntzaren barnean

    ·        Estruktura linealeko aginte zuzena eta kontsulta eta aholkularitza konbinatzen ditu.

    o       Linean dauden departamentuak zuzenean erabakitzen dute. 

    o       Staff-ek, berriz, aholkularitza lanak egiten ditu.

    o       Organigraman harremanak lerro jarraiaz adierazten dira. Aholkularitza, berriz, ezjarraiaz edo agintearen alboan jarrita.

    o       Praktikan staff-a eta estruktura matriziala, modernoena, dira egokiak enpresa ertain eta handientzat.  Hemen estruktura linealeko azkartasuna aurkitzen dugu eta, aldi berean, Staff departamentuetako espezialisten jakinduria konbinatzen dira.

    o       Staff departamentuko buruzagiek ez dute aginterik, hori linean dauden buruzagiei baitagokie. Adibideak: Inbestigazioan, Aholkularitza legalean, Barne Auditorietan eta Giza baliabideetan.